Kurumsal Finans ve Strateji Rehberi | Finance & Strategy Insights

SAP ERP ve S/4HANA sistemlerinde dönem sonu maliyet yönetimi, finansal doğruluk ve operasyonel verimlilik için kritik rol oynar. Planlanan maliyetler ile gerçekleşen maliyetler arasındaki farkın doğru şekilde yönetilmesi, hem bütçe kontrolü hem de ürün maliyetlemesi açısından hayati öneme sahiptir.

Bu noktada devreye SAP KSII – Actual Activity Price Calculation (Gerçek Aktivite Fiyat Hesaplaması) girer. KSII, maliyet merkezlerinde gerçekleşen toplam maliyetleri ve tüketilen gerçek aktiviteleri esas alarak birim fiyatları yeniden hesaplar. Böylece, planlanan fiyatlar (KP26) ile gerçek değerler arasında denge sağlanır ve dönem sonu kapanış süreçleri güvenilir hale gelir.

KSII Nedir ve Neden Önemlidir?

KSII, SAP Controlling (CO) modülünde kullanılan bir dönem sonu işlem kodudur.

Temel işlevi:

• Gerçek maliyetleri (debits) ve gerçekleşen aktiviteleri (ör. makine saatleri, işçilik saatleri) baz alarak iteratif fiyat hesaplaması yapmaktır.
• Bu fiyatlar, üretim emirleri, satış siparişleri ve maliyet merkezleri üzerinde doğru değerleme sağlar.

Şirketler için faydaları:

• Finansal doğruluk: Gerçek maliyet dağılımı sayesinde kârlılık ve maliyet analizleri daha güvenilir olur.
• Operasyonel verimlilik: Manuel hesaplamaları azaltır, kapanış sürecini hızlandırır.
• Uyumluluk: S/4HANA’da Fiori uygulamalarıyla entegre çalışır, ledger bazlı muhasebeyi destekler.
• Stratejik içgörü: Ürün maliyetleri, stok değerlemeleri ve raporlamalar daha sağlıklı yapılır.

Örnek: Bir üretim maliyet merkezinde planlanan 100 saatlik işçilik için 10 TL/saat fiyat belirlendiğini düşünelim. Gerçek maliyet 1.200 TL çıkarsa, KSII bu veriyi esas alarak 12 TL/saat üzerinden yeniden değerleme yapar.

KSII Nasıl Çalışır?

KSII’nin hesaplama mantığı basittir:

Gerçek Aktivite Fiyatı = Toplam Gerçek Maliyet / Toplam Gerçek Aktivite Miktarı

Ancak birden fazla aktivite türü olduğunda, sistem splitting structure (maliyet dağıtım yapısı) kullanarak maliyetleri orantılı böler. Hesaplamalar iteratif şekilde yapılır; yani döngü tamamlanana kadar fiyatlar tekrar tekrar güncellenir.

Anahtar kavramlar:

• Activity Types (Faaliyet Türleri): Makine saati, işçilik saati gibi ölçü birimleri.
• Splitting Structure (Dağıtım Yapısı): OKES işleminde tanımlanır; maliyetleri aktivitelere paylaştırır.
• Price Indicators: Plan için (1/2), gerçek için (5/8) kullanılır.
• Revaluation (Yeniden Değerleme): KSII sonrası emirlerin gerçek fiyatlarla güncellenmesidir.

KSII Adım Adım Uygulama Rehberi

1. Splitting Structure Tanımlama (OKES)
   • Maliyet unsurlarını ve aktivite tiplerini atayın.
   • Örn. %60 işçilik, %40 makine.
2. Actual Cost Splitting (KSS2)
   • Aktivite bağımsız maliyetleri (örn. kira, bakım) aktivitelere dağıtın.
3. Actual Activity Price Calculation (KSII)
   • Versiyon (0 – Actual) ve dönem seçilir.
   • “Iterative Price Calculation” işaretlenir.
   • Sistem, gerçek fiyatları hesaplar ve log üretir.
4. Sonraki Adımlar
   • KON2: Emirlerin gerçek fiyatlarla yeniden değerlemesi.
   • KO88/KO8G: Emirlerin kapatılması (settlement).

Örnek Uygulama

Bir otomotiv firmasında:

• Planlanan makine saati: 10.000 saat
• Planlanan maliyet: 70.000 TL
• KP26 plan fiyatı: 7 TL/saat
• Gerçek maliyet: 72.000 TL
• Gerçek aktivite: 9.000 saat

KSII sonucu: 8 TL/saat gerçek fiyat hesaplanır. Sistem, bu fiyatı emirler üzerinde güncelleyerek farkı kapatır.

KSII Kullanımında En İyi Uygulamalar

• Sıralamayı takip edin: KSS2 → KSII → KON2 → Settlement.
• Basit splitting yapıları kurun: Fazla karmaşıklık performansı düşürür.
• Test edin: KSB1 veya S_ALR_87013611 raporlarıyla sonuçları doğrulayın.
• S/4HANA uyumluluğunu değerlendirin: Universal Parallel Accounting entegrasyonunu aktif edin.
• Batch job’lar kullanın: Büyük hacimli şirketlerde süreçleri otomatikleştirin.

Yaygın Hatalar ve Çözümler

• “No costs to be distributed” hatası → Gerçek debit yoksa KSB1’den kontrol edin.
• Yanlış fiyat hesaplanıyor → Splitting structure oranlarını gözden geçirin.
• FI–CO entegrasyonu eksik → OKB9 üzerinden hesap atamalarını güncelleyin.

Sonuç

SAP KSII, dönem sonu kapanış sürecinin en kritik araçlarından biridir. Doğru yapılandırıldığında:

• Ürün maliyetleri ve stok değerlemeleri daha şeffaf olur.
• Dönem sonu raporlamaları güvenilir hale gelir.
• İşletme, stratejik kararlarını sağlam verilerle alır.

Maliyet yönetiminde başarı için, KSII’yi sadece teknik bir adım değil, finansal liderlik aracı olarak görmek gerekir.