Kurumsal Finans ve Strateji Rehberi | Finance & Strategy Insights

Yönetim muhasebesi, işletmelerin maliyetlerini kontrol etmelerine, karlarını artırmalarına ve stratejik kararlar almalarına yardımcı olan kritik bir finansal disiplindir. Bu yazıda, BETA Üretim A.Ş. adlı bir mobilya üretim şirketinin 2023 yılına ait maliyet muhasebesi ve gelir tablosu hazırlama sürecini adım adım inceleyeceğiz. Bu örnek, üretim maliyetlerinin nasıl hesaplandığını, gelir tablosunun nasıl oluşturulduğunu ve birim maliyet analizi yapmayı göstererek, yönetim muhasebesinin temel prensiplerini uygulamalı olarak anlatmayı amaçlamaktadır.

Veriler

BETA Üretim A.Ş.’nin 2023 yılı finansal verileri aşağıdaki gibidir:

Hesaplar	Dönem Başı (TL)	Dönem Sonu (TL)
Direkt İlk Madde ve Malzeme	22.000	16.500
Yarı Mamul Stok	0	3.200
Mamul Stok	0	8.500

Kalem	Tutar (TL)
DİMM Satın Alma	48.000
Fabrika Temizlik	2.100
Satış Elemanları Maaş	7.500
Mamul Dağıtım & Nakliye	3.000
Net Satış Hasılatı	150.000
Fabrika Elektrik	2.400
Fabrika Kira	12.000
Müşteri Hizmetleri	2.500
Direkt İşçilik	20.500

a. 2023 Yılına Ait Üretilen Mamul Maliyetinin Hesaplanması

Üretilen mamul maliyetini hesaplamak için aşağıdaki formül kullanılır:

Üretilen Mamul Maliyeti = DİMM Kullanımı + Direkt İşçilik + Genel Üretim Giderleri – Dönem Sonu Yarı Mamul Stoku

Adım 1: DİMM Kullanımının Hesaplanması

• Dönem Başı DİMM: 22.000 TL
• DİMM Alımları: 48.000 TL
• Kullanıma Hazır DİMM: 22.000 + 48.000 = 70.000 TL
• Dönem Sonu DİMM: 16.500 TL
• DİMM Kullanımı: 70.000 – 16.500 = 53.500 TL

Adım 2: Genel Üretim Giderlerinin (GÜG) Hesaplanması

• Fabrika Temizlik: 2.100 TL
• Fabrika Elektrik: 2.400 TL
• Fabrika Kira: 12.000 TL
• Toplam GÜG: 2.100 + 2.400 + 12.000 = 16.500 TL

Adım 3: Toplam Üretim Maliyetinin Hesaplanması

• DİMM Kullanımı: 53.500 TL
• Direkt İşçilik: 20.500 TL
• Genel Üretim Giderleri: 16.500 TL
• Toplam Üretim Maliyeti: 53.500 + 20.500 + 16.500 = 90.500 TL

Adım 4: Üretilen Mamul Maliyetinin Hesaplanması

• Toplam Üretim Maliyeti: 90.500 TL
• Dönem Sonu Yarı Mamul Stoku: 3.200 TL
• Üretilen Mamul Maliyeti: 90.500 – 3.200 = 87.300 TL

b. 2023 Yılına Ait Gelir Tablosunun Hazırlanması

Kalem	Tutar (TL)
Net Satış Geliri	150.000
Satılan Mamul Maliyeti (SMM)
– Dönem Başı Mamul Stoku	0
– Üretilen Mamul Maliyeti	87.300
– Satışa Hazır Mamul	87.300
– Dönem Sonu Mamul Stoku	(8.500)
Satılan Mamul Maliyeti	78.800
Brüt Kar	71.200
Genel Yönetim Giderleri (GYG)
– Satış Elemanları Maaş	7.500
– Mamul Dağıtım & Nakliye	3.000
– Müşteri Hizmetleri	2.500
Toplam GYG	13.000
Faaliyet Karı	58.200

c. Birim Maliyet Hesaplaması

BETA Üretim A.Ş., 2023 yılında 22.000 adet mobilya ürettiğine göre, birim maliyet aşağıdaki gibi hesaplanır:

Birim Maliyet = Üretilen Mamul Maliyeti / Üretim Miktarı

• Birim Maliyet = 87.300 TL / 22.000 adet = 3,97 TL/adet

Sonuç ve Değerlendirme

BETA Üretim A.Ş.’nin 2023 yılı finansal performansı, şirketin mobilya sektöründeki güçlü maliyet yönetimini ortaya koymaktadır. %47,5 brüt kar marjı ve %38,8 faaliyet karı marjı, şirketin üretim ve pazarlama süreçlerinde etkin bir maliyet kontrolü sağladığını göstermektedir. Birim maliyetin 3,97 TL/adet olması, rekabetçi fiyatlandırma stratejileri izleme imkanı sunmaktadır. Dönem sonu mamul stoklarının 8.500 TL olması, gelecek dönem satışları için olumlu bir gösterge olarak değerlendirilebilir.

Bu maliyet analizi, BETA Üretim A.Ş.’ye üretim verimliliğini artırmak, stok yönetimini optimize etmek ve pazarlama stratejilerini güçlendirmek için değerli içgörüler sağlamaktadır.