Kurumsal Finans ve Strateji Rehberi | Finance & Strategy Insights

Menkul Kıymetleştirme; mevcut mal, alacak veya proje halindeki likit olmayan varlıkların riskin paylaşımı amacıyla kıymetli evrak haline getirilerek likit hale getirilip yatırımcılara arz edilmesi işlemidir. Finansal Yönetim açısından genellikle bankaların uzun vadeli kredilerini veya düşük likiditeli varlıklarını finansal piyasalarda ihraç edilebilir bir menkul kıymete dönüştürmesi olarak özetlenebilir.

Türkiye’de Mevcut Durum

Türkiye’de menkul kıymetleştirme piyasası henüz sınırlı hacimde. SPK verilerine göre 2023 yılında yapılan Varlığa Dayalı Menkul Kıymet (VDMK) ve İpoteğe Dayalı Menkul Kıymet (İDMK) ihraçlarının toplam tutarı yaklaşık 6,5 milyar TL seviyesindeydi.

Buna karşılık, Türkiye’de toplam kredi stoku 12,5 trilyon TL’yi aşıyor. Yani securitization’ın kredi stoku içindeki payı %0,1’in altında. Avrupa’da ise bu oran 2023 yılında %10’un üzerinde gerçekleşti.

Neden Gelişemedi?

• Yasal ve düzenleyici belirsizlikler: Vergi avantajlarının net olmaması ve ihraç süreçlerinin karmaşıklığı.
• Yatırımcı tabanının sınırlılığı: Türkiye’de kurumsal yatırımcılar hâkim; bireysel yatırımcı katılımı düşük.
• Şeffaf veri eksikliği: Alacak havuzlarının performansına dair düzenli, güvenilir bilgi akışının yetersizliği.

Bireysel Yatırımcılar İçin Ne İfade Ediyor?

Bireysel yatırımcılar için menkul kıymetleştirme ürünleri, alternatif bir yatırım aracıdır. Örneğin:

• Daha yüksek getiri potansiyeli: Banka mevduatına göre daha yüksek faiz oranları sunabilir.
• Portföy çeşitlendirmesi: Hisse senedi ve tahvile ek olarak farklı risk-getiri profili sağlar.
• Küçük yatırımcıya erişim: Özellikle SPK düzenlemeleri ile VDMK’ların borsada işlem görmesi, bireysel yatırımcının bu ürünlere ulaşmasını mümkün kılar.

Ancak burada iki önemli nokta var:

1. Risk farkındalığı: Bu ürünlerin geri ödemesi, dayanak alacakların (örneğin kredi portföylerinin) performansına bağlıdır. Yani sabit getirili devlet tahvili kadar risksiz değildir.
2. Likidite riski: İhraç hacmi düşük olduğu için ikincil piyasada alım-satım imkânı sınırlı olabilir.

Gelecek Perspektifi

Türkiye’de önümüzdeki dönemde:

• ESG kriterlerine uyumlu menkul kıymetleştirme (ör. yenilenebilir enerji projeleri teminatlı ihraçlar),
• KOBİ alacaklarının securitization’ı,
• Fintech destekli şeffaf alacak havuzları,
  gibi alanlarda büyüme potansiyeli bulunuyor.

Özellikle bireysel yatırımcılar için teknoloji tabanlı şeffaf platformlar sayesinde risklerin daha anlaşılır hale gelmesi ve erişimin kolaylaşması, bu piyasayı daha cazip kılacaktır.