Kurumsal Finans ve Strateji Rehberi | Finance & Strategy Insights

Bir işletmenin satış fiyatları ve satış miktarı aynı kalsa bile, toplam satış hacmi değişebilir. Bunun nedeni ürün karmasının değişmiş olmasıdır (mix effect).

Örneğin;

A (fiyatı 5 TL) ve B (fiyatı 10 TL) ürünleri bir önceki yıl 5’er adet satılmış olsun. A ürününden 5 x 5 = 25 TL ve B ürününden 10 x 5 = 50 TL gelir edilecektir. Toplam gelir 25 + 50 =75 TL’dir.

Bir sonraki yıl fiyatlar değişmemiş olsun. A ürünü 6 adet ve B ürünü 4 adet satılırsa, toplam adet yine 10 olacaktır. A ürününden 6 x 5 = 30 TL ve B ürününden 10 x 4 = 40 TL olmak üzere toplamda 30 + 40 = 70 TL gelir edilecektir.

Görüldüğü üzere, miktar ve fiyat değişmemesine rağmen, toplam gelir karma etkisinden dolayı 75 – 70 = 5 TL azalmıştır. Toplam satışın içerisinde ucuz ürünün payı artmıştır.

Yukarıdaki örnek karma etkisini açıklamak için basit tutulmuştur. Gerçek hayatta satış fiyatları, satış miktarları ve karma etkisi aynı anda değişebilmektedir.

Karma etkisi aşağıdaki gibi hesaplanabilir;

Karma Etkisi = Hacim Etkisi (*) – Fiyat Etkisi (**) – Miktar Etkisi (***)

(*) Hacim Etkisi = (Yeni Toplam Satış Tutarı / Eski Toplam Satış Tutarı) – 1

(**) Fiyat Etkisi = ((Yeni Miktar * Yeni Fiyat) / (Yeni Miktar * Eski Fiyat)) – 1

(***) Miktar Etkisi = (Yeni Miktar / Eski Miktar) – 1