Kurumsal Finans ve Strateji Rehberi | Finance & Strategy Insights

Verimlilik basitçe “Toplam Çıktı / Toplam Girdi” formülüyle hesaplanmaktadır.

Eğer bir fabrikada ürün grubu çeşitliliği fazlaysa ve bir ürün grubundaki adedin diğer ürün grubundaki adetle aynı “çıktı” olarak ifade edilmesi anlamsızsa, bu fabrikada verimlilik nasıl takip edilecektir?

Örneğin, aynı fabrikada hem yatak odası takımı hem de baza üretildiğini varsayalım. Birinci yıl 50 yatak odası takımı ve 50 baza (toplam 100 adet) üretilmiştir. İkinci yıl aynı kaynakları kullanarak 25 yatak odası takımı ve 75 baza  (toplam 100 adet) üretilirse, “verimlilik aynı kalmıştır” demek doğru olur mu? Yatak odası takımıyla bazanın aynı “çıktı” olmadığı açıktır.

Ürün grubu çeşitliliği fazla olan üretim yerlerinde çıktı miktarı o üretim yerinde ağırlıklı olarak kullanılan “aktivite miktarıyla” ölçülebilir. Eğer üretim yeri emek yoğun bir işyeriyse, ürünü üretmek için kullanılan işçilik saatiyle adet çarpılır, ve üretim miktarı bu sonuçla takip edilebilir. Eğer üretim yerinde hammadde haricinde maliyeti en fazla olan kalem enerjiyse, ürünü üretmek için kullanılan enerji miktarıyla adet çarpılarak çıktı miktarı tespit edilebilir.

Yukarıdaki örneğimize dönecek olursak, emek yoğun çalışan fabrikada yatak odası takımının 10 işçilik saatiyle, bazanın 1 işçilik saatiyle üretildiğini varsayalım;

Birinci yıl:

50 Yatak Odası Takımı x 10 İşçilik Saati = 500

50 Baza x 1 İşçilik Saati = 50

Toplam = 500 + 50 = 550 (Çıktı Miktarı)

İkinci Yıl:

25 Yatak Odası Takımı x 10 İşçilik Saati = 250

75 Baza x 1 İşçilik Saati = 75

Toplam = 250 + 75 = 325 (Çıktı Miktarı)

Görüldüğü üzere; toplam üretim adedi aynı kalmasına rağmen, örneğimizdeki fabrikada verimlilik önceki yıla göre düşmüştür.